Xóm Đạo

XÓM ĐẠO

Chánh Lưu là làng rẫy về hạt Thủ Dầu Một, số dân làng nầy ít cùng quê mùa, mà đất cát rộng lớn minh mông, bốn phía tinh là đồng gò hiu quạnh, mắt ngó thăm thẳm, có một xóm người ta ở, thì thấy hàng tre xanh vòng bao và cây cao mịt mù, xem như một cồn nổi giữa biển.
Người trong làng phần nhiều hơn rất nghèo khó, chẳng mấy ai dư giã cho lắm, phải nhọc nhằn làm lụng cả năm mới có đủ ăn là phước. Xứ rẫy bái nhờ có một mùa mưa, nên hễ nước ướt đất vừa cày đặng, thì ai nấy lo cày trở đất lăng xăng; kẻ có ít miếng ruộng triền dựa theo khe suối bưng hốc, thì lấy làm có phước cùng lo làm hết sức, công lực rất đỗi mà huê lợi chẳng bao nhiêu; kẻ khác lo trồng khoai củ, đậu, mè, đất xem hạp khá. Hết công việc ngoài đồng thì rút lo việc trong nhà, nghề đương đát tưởng là nghề riêng của người ở rẫy. Những nia thúng giần sàng ta dùng, đó là đồ làm trong mùa mưa.
Mùa ướt xem còn vui, vì gần xóm thấy người bươn bả lăng xăng chỗ đám đậu đám dưa, ngó ra đồng thấy cỏ mọc xanh, chồi bụi ra lá, trâu bò mập mạp ăn chạy khua mõ khua chuông, nghe cũng vui tai đặng một thuở.
Sang qua mùa nắng mọi điều liền đổi khác như đen với trắng, đồng gò ra hiêu quạnh, chồi bụi hết xanh, mọi vật xem tuồng như chết hết; cỏ xanh xưa như nệm chiếu trải che đất, nay lớp khô lớp cháy bày đất sạch. Từ nửa buổi qua xế ngó thấy đỏ sao mệt mắt, kẻ đi rẫy qua mấy đồng lớn nầy thì lo giục bò chạy riết cho tới xóm, hay là nhắm tới chòm cây nào đặng nghỉ đụt nắng.
Trên gò lớn giữa đồng rộng nầy, thường kẻ qua đàng cùng lũ chăn trâu bò, quen đụt nắng dưới bóng một cây xoài thanh, cách ít bước đó có giếng loạn cùng mả mồ xưa, lại thêm có tiếng đồn nơi ấy có ma. Đây là đồng Chánh Lưu, có cây xoài thanh trọi trọi một mình đứng giữa gò, nhành tàng sum sê cao vọi vọi, nó lớn có hơn ba ôm, và mấy kẻ thấy nhắm ước nó có trên trăm năm không sai.

Ai đã trồng cây xoài nầy? và nó có hồi thuở nào? chẳng một ai nói đặng. Dầu cây xoài nầy không tiếng, song nó đứng đó mà chứng sự một tích trong đời trước; người trong xứ cùng kẻ qua đàng thấy vọi cây nầy, thì liền chỉ nói: đó Xóm Đạo! Một cây có trái ăn nuôi người cùng những nấm mồ mả xưa còn sót lại, dù chỉ cho người phải có kẻ vun trồng cây cối và mở mang đất cát, lại đông người ở thì mới kêu là xóm, và thường dùng tên người hay là tên vật mà chỉ xóm như xưa nay; song có một chỗ nầy thì dùng một tên chung và là tên trọng mà kêu: Xóm Đạo!

Tiếng đạo trổng một mình chẳng chỉ các đạo, song chỉ một mình đạo Thiên Chúa, và những người ngoại giáo biết chỗ nầy đều hiểu như vậy. Vậy đây là xóm kẻ giữ đạo Thiên Chúa. Mà những kẻ ấy rày ở đâu? Chẳng còn một ai sót lại sao?

Mấy người ngoại biết chút chi về chỗ nầy, thì làm như tuồng sợ sệt nói sơ qua cho rồi. Tưởng chẳng phải những kẻ ấy rõ chắc đều gì mà muốn giấu, song vì việc dị đoan quá, nên sợ nói đến Xóm Đạo mà mình vương phải tai họa. Đây xin phớt qua ba tiếng về dị đoan người ta tin chỗ nầy linh. Người trong làng Chánh Lưu thường hay nhắc truyện những ai đã cất nhà nơi Xóm Đạo, thì ở yên chẳng đặng, kẻ nói thấy thể nầy người thể khác; rằng phải ma phá và phải dỡ nhà đem ra xa một đỗi chỗ xóm bây giờ; có người lại nói quả quyết tai đã nghe tiếng giục thúc phải ra khỏi Xóm Đạo, vì máu oan chưa phai, hãy còn dầm đất! Có kẻ dạn ở nán lại ít lâu, song sau cũng phải dời chỗ; nên gò nầy hiu quạnh vắng vẻ như xưa. Kẻ qua đàng lại còn thêm nhiều đều khác và tin quyết: ai vô lễ chẳng cầu vái mà dám bước vào cùng dựa bóng cây xoài thanh, thì những hồn Xóm Đạo chẳng để về yên! Ấy bởi sự sợ sệt mà bày ra những chuyện như vậy.

Chỗ nầy khi xưa là một họ bổn đạo khá đông, cũng có nhà hội, khi tới lễ bổn đạo hay có cha đến, thì ai nấy đều tựu lại nhà hội, nghe nói khi ấy đông đảo vui vầy lắm. Song có một đêm kia quan quân đến bao lén và giết sạch cả xóm đạo. Vốn thuở cấm kín, nhiều họ lập gần rừng, đặng khi có động dụng thì dễ ẩn mình; lại mấy họ ấy thường là chỗ các cha tạm trú, lánh tay quan quyền tầm bắt, ấy là ý người xưa lo xa; song bởi xa xuôi thì khó bề tin tức, nên họ nầy phải quan quân đến hở cơ, mà giết trụm hết trong một đêm; kẻ thì phải gươm dao đâm chém, người phải xô sống chôn cùng những thây xác trong mấy giếng loạn: còn nhà cữa cây cối vườn tược, thì chất đống làm bổi đốt ra tro; của cải thì phân chia tứ tán!

Bởi vậy đất Xóm Đạo uống máu oan nầy đã hơn trăm năm, thầm giữ những thây con nhà có đạo, cùng biết kiêng dè khủng sợ, chẳng để một ai vi động, chẳng chịu cho ai ở gần, mà giày đạp trên máu các kẻ đã phải đổ ra vì Chúa, cùng trên xác những kẻ đã phải giết vì đạo Người.

J. Y.

.Báo Nam Kỳ Địa Phận năm 1911